• 089-1399792

โครงการธรรมชาติปลอดภัย แม่แจ่ม เชียงใหม่

โครงการธรรมชาติปลอดภัยแม่แจ่ม อ.แม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่

                          อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นพื้นที่ต้นน้ำสำคัญของภาคเหนือ ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่เขาสูงชัน สลับกับพื้นที่ราบบางส่วน  เกษตรกรในพื้นที่จึงไม่มีทางเลือกในอาชีพมากนัก ประกอบกับนโยบายประกันราคาข้าวโพด และความต้องการวัตถุดิบอาหารสัตว์ในประเทศที่เพิ่มขึ้น  ทำให้ที่ผ่านมาเกษตรกรในพื้นที่แม่แจ่มหันมาปลูกข้าวโพดมากขึ้น เพราะเป็นพืชอายุสั้น ขั้นตอนการปลูกไม่ยุ่งยาก ให้ผลตอบแทนสูง และมีตลาดรับซื้อที่แน่นอน  แต่เนื่องจากเป็นพื้นที่นอกเขตชลประทาน  อาศัยน้ำฝนเป็นหลัก  ดังนั้นเมื่อเกษตรกรต้องการรายได้ที่เพิ่มขึ้น  จึงเกิดปัญหาการบุกรุกแผ้วถางป่าชุมชน หรือแหล่งต้นน้ำ เพื่อขยายพื้นที่เพาะปลูกให้เพียงพอกับรายได้ที่เกษตรกรต้องการ  อีกทั้งเป็นสาเหตุของปัญหาหมอกควันจากการเผาตอซังข้าวโพดในพื้นที่แม่แจ่มที่รุนแรงมากขึ้นด้วย

ภายหลังลงพื้นที่สอบถาม และทำความเข้าใจกับชุมชนบ้านแม่ปาน-สันเกี๋ยง พบว่า ชุมชนต้องการแหล่งน้ำที่เพียงพอต่อการทำเกษตรตลอดทั้งปี  ดังนั้นในช่วง 2-3 ปีแรกทางโครงการธรรมชาติปลอดภัยฯ และมหาวิทยาลัยแม่โจ้ จึงเน้นสนับสนุนในเรื่องของการพัฒนาแหล่งน้ำ ควบคู่ไปกับการจัดอบรมการพัฒนาอาชีพที่หลากหลายตามความต้องการของชุมชน

หลังจากนั้นได้สนับสนุนการต่อยอดเรื่องการเพิ่มประสิทธิ และสร้างมาตรฐานการผลิตสินค้า รวมทั้งผลิตภัณฑ์ต่างๆ เพื่อเพิ่มมูลค่าและขยายช่องทางการตลาด พร้อมๆกับสนับสนุนการจัดตั้ง “กลุ่มวิสาหกิจชุมชนธรรมชาติปลอดภัยบ้านแม่ปาน-สันเกี๋ยง” เพื่อให้ชุมชนได้เรียนรู้เรื่องการบริหารจัดการทางธุรกิจ การตลาดและการสร้างวินัยทางการเงินให้กับสมาชิก

ปัจจุบันนอกจากชุมชนต้นแบบ “บ้านแม่ปาน-สันเกี๋ยง” จะมีทางเลือกในการทำการเกษตรที่หลากหลาย  มีรายได้สม่ำเสมอ  ลดการพึ่งพิงทรัพยากรจากผืนป่าแล้ว ยังเป็นชุมชนต้นแบบการอยู่ร่วมกันกับป่าอย่างยั่งยืนของจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งในแต่ละปีมีชุมชนต่างๆเดินทางมาศึกษาดูงานเป็นประจำ อีกทั้งชุมชนบ้านแม่ปาน-สันเกี๋ยว ยังเป็นชุมชนสำคัญที่มีส่วนร่วมในการฟื้นฟู และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ ตลอดจนมีแผนการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาไฟป่าและปัญหาหมอกควันในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม

การขยายตัวของพื้นที่ปลูกข้าวโพดในพื้นที่แม่แจ่ม  นอกจากจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศในพื้นที่  และนำไปสู่ปัญหาขาดแคลนแหล่งน้ำเพื่อการเพาะปลูก ดินเสื่อมโทรม  ทำให้ผลผลิตข้าวโพดลดลง  เกษตรกรแม่แจ่มเกิดภาวะขาดทุนและเป็นหนี้เพิ่มขึ้นแล้ว  ความสมดุลของระบบนิเวศของผืนป่าต้นน้ำที่เสียไป  ยังเป็นที่มาของปัญหาด้านสุขอนามัย  และจำนวนผู้ป่วยด้วยโรคระบบทางเดินหายใจของภาคเหนือที่เพิ่มขึ้น  ตลอดจนปัญหาภัยแล้ง  ภาวะฝนตกทิ้งช่วง  และสถานการณ์น้ำท่วมในพื้นที่ภาคกลางที่มีแนวโน้มรุนแรงขึ้นทุกปีด้วย  จากปัญหาที่เกิดขึ้น ธุรกิจพืชครบวงจร ข้าว ขนส่งและบริการ  จึงมีแนวคิดที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างอาชีพทางเลือกและรายได้ที่ยั่งยืนให้เกษตรกรในพื้นที่  โดยเมื่อปีพ.ศ. 2555 ธุรกิจพืชครบวงจรฯ จึงได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ทำโครงการธรรมชาติปลอดภัยแม่แจ่ม ในพื้นที่ชุมชนต้นแบบ “บ้านแม่ปาน-สันเกี๋ยง” อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ โดยการน้อมนำศาสตร์พระราชาของในหลวงรัชกาลที่ 9  “การระเบิดจากข้างใน” :  เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา บนรากฐานของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นหลักในการขับเคลื่อนการดำเนินกิจกรรมต่างๆที่สอดคล้องกับขนบธรรมเนียม ประเพณี  ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมของชุมชน  ตลอดจนสภาพพื้นที่และทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม  ที่สำคัญคือ เปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการคิด ลงมือทำและรับผิดชอบร่วมกัน  เพื่อนำไปสู่การเรียนรู้  แก้ไขปัญหาและพัฒนาสู่ชุมชนต้นแบบด้านการอนุรักษ์ดิน น้ำ ป่า และอาชีพที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน